ده نکته در پاسخ به انتقاد از خبرنگاران
به جای وااسفا گفتن علت را بررسی کنیم
سید محمد طباطبائی حسینی
انتشار چند یادداشت درباره مسائل حاشیهای پیش آمده در روز
خبرنگار یا مراسمهای مناسبتی این روز، باعث شد تا قلم از سکون بردارم و سکوت
بشکنم.
تمام آنچه که درباره رفتار خبرنگاران در این روز گفته شده،
مبنی بر «اصرار خبرنگاران برای گرفتن هدیه و ناخوانده مهمان شدن آنها» بود و هیچکدام
از دوستانی که متعهدانه قلم به انتقاد از خبرنگاران رانده بودند تحلیلی بر چرایی
این مسئله ارائه نکرده و حتی اشاره کوچکی هم به چرایی رسیدمان به اینجا نگفتهاند.
در این یادداشت کوتاه بر آنم تا گذرا بنگرم که چرا به جایی رسیدهایم که
خبرنگارانمان اینگونه شدهاند، اما شما میتوانید این مطلب را پاسخ به یادداشتهای
این دوستان هم ارزیابی کنید.
اول، خوشبختانه حقیر هم سالهاست خبرنگارم و هم مسئول
ارتباط با رسانهها در یک روابط عمومی کوچک(به لحاظ گستره مدیریتی) اما بزرگ(به
لحاظ محتوایی). بنابراین موضوع را هم از نگاه یک مسئول در واحد روابط عمومی بررسی
میکنم و هم از دید یک خبرنگار.
دوم،بدیهی است که رفتار سرزده از خبرنگاران به هر دلیلی که
باشد نادرست است. اینکه خبرنگاری خود را مهمان ناخوانده کرده و به طلب دریافت هدیه
و نه تهیه گزارش در برنامهای حاضر شود درشان خبرنگار نیست.
سوم، اما یک نگاه بیندازیم این خبرنگاران که اینگونه رفتار
کردهاند تعددشان چند نفر است و آن را با آمار وزارت ارشاد از تعداد کل خبرنگاران
قیاس کنیم، آیا میتوان رفتار این تعداد اندک را بر کل جامعه خبرنگاری تعمیم داد؟
شاید دوستانی که در مطالبشان ابراز گلایه کردهاند پاسخ دهند «ماهم منظورمان همان
تعداد اندک است» اما پاسخ حقیر این است که هرگز به این موضوع اشاره نکردهاید و
مخاطبتان را کل جامعه خبرنگاری قرار دادهاید. بد نیست بار دیگر مطالب خود را مرور
کنید.
چهارم، بد نیست قیاسی کنیم میان خبرنگاران ناخوانده چند
برنامه(بدون در نظر گرفتن حوزه کاری آن برنامهها)، شاید دریابیم که بیشتر آنها
مشترک باشند. یا بد نیست بررسی کنیم چند درصد از این خبرنگاران واقعاً خبرنگارند؟
چند درصد از رسانههایی که آنها خود را خبرنگار آن مینامند، واقعاً وجود خارجی
دارند و اگر دارند، واقعاً فعالند؟
پنجم، دوستی در یادداشتی به دو مراسم همراه اول و ایرانسل
اشاره کرده و حاشیههای آن(اصرار خبرنگاران غیر مدعو برای حضور در برنامه و دریافت
هدیه) را نمونههایی دیگر از رفتارهای ناشایست خبرنگاران ذکر کرده بود. سوالم این
است، آیا همین دو شرکت به همراه چند شرکت دولتی دیگر نبودند که به دلیل اقتصادی
بودن ماهیتشان و نیز جنبه تبلیغ داشتن اخبارشان چون امکان انتشار اخبار آنها در
رسانهها کم بود با دادن هدیههای آنچنانی به خبرنگاران به مناسبتهای مختلف و نیز
نگاه مادی به کار خبرنگاران این عادت زشت را در آنها رواج دادند تا خبرنگاران در
شرایط رودربایستی هدیهها، به هر صورت ممکن اخبار آنها را منتشر کنند؟ گویا حالا
دوره مصرف خبرنگاران برای این آقایان تمام شده است.
ششم، نگاه کنیم به معیشت خبرنگاران، هر خبرنگار معمولی به
طور معمول بین 400 تا 550 هزار تومان حقوق ماهیانه دریافت میکند(بگذریم از بعضی
رسانهها که به دلایل سیاسی، حقوق آنچنانی میدهند) آیا این حقوق پایین خبرنگاران
کفاف زندگی آنها را میدهد؟ قصد ندارم بگویم چون حقوق خبرنگاران کم است باید
دنبال دریافت هدیه از این ارگان و آن سازمان باشند، حرفم این است که به یاد
بیاوریم آن حدیث معروف را که «فقر ایمان را از بین میبرد»(نقل به مضمون). آیا
اخلاق بخشی از ایمان دینی نیست؟ نمیتوانیم بگوییم که فقر اخلاق را از بین میبرد؟
هفتم، وقتی برنامهای رسانهای میشود همه خبرنگاران خود را
مدعو آن برنامه میدانند. قصه این است که روابط عمومیها میخواهند هم بر خر مراد
سوار شوند و هم خرما بخورند. در برنامه تجلیل از خبرنگاران حوزه خود، هم برنامه
تقدیر را در نظر دارند و هم میخواهند از آن استفاده رسانهای کنند. آیا اگر
سازمانی برنامه تقدیر از خبرنگاران را رسانهای نکند و تنها از خبرنگاران مرتبط
خود دعوت به عمل بیاورد، خبرنگار دیگری در برنامه حاضر میشود؟ آیا نمیتوانیم بگوییم
که ارگانها هدفشان از برنامههای تجلیل از خبرنگاران، بیشتر فراهم کردن بهانه
برای حضور در رسانهها هستند تا تجلیل از خبرنگاران؟
هشتم، تعدادی از خبرنگاران مرتبط با یک سازمان، وقتی از آنها
برای حضور در برنامههای این چنینی (تقدیر از خبرنگاران) دعوت میشود خود را تنها
مدعو برنامه نمیدانند بلکه در نقش میزبان، تعدادی دیگر از دوستانشان را هم دعوت
میکنند که مسلماً کاری غلط و نادرست است.
نهم، در این کشور، آن قدر بریز و بپاش هست که نگو و نپرس، آنقدر
اسراف کاری هست که خدا میداند. آنقدر رفتار زشت و زننده از قشرهای مختلف و
اتفاقات نادرست در مشاغل دیگر هست که حد و مرز ندارد. سوالم اینجاست که چرا آن همه
رفتار نادرست دیده نمیشود و یک رفتار نادرست از خبرنگاران این همه سر و صدا میکند؟
باور کنید خبرنگار نعوذبالله پیغمبر و امام معصوم نیست. شاید در پاسخ بگویید از
آنجا که خبرنگاران خودشان ایرادهای دیگران را عیان میکنند باید رفتار درستی داشته
باشند. پاسخ حقیر اما این است که عیان کردن ایرادهای جامعه ماهیت کار خبرنگار است
که در آن میان بارها پیش آمده ایرادهای خود را هم عیان کردهاند، اما آیا عیان
کردن یک ایراد خبرنگاران ماهیت کار دوستان است؟
دهم، همه آنچه که گفته شد برای توجیه اتفاقات افتاده نبود و
هنوز هم بر این باورم که آن کار خبرنگاران نادرست بوده است، ولی بار دیگر تاکید میکنم
که باید دید چند درصد آنها واقعاً خبرنگارند، چنانچه خبرنگارند، چند درصد از
جامعه خبرنگاری ما را تشکیل میدهند و نیز باید چرایی این اتفاق ریشه یابی شود.
تکمله: یاد آمد که خبرنگاران زیادی از جمله حقیر هنوز هدیه
2 سال پیش رئیسجمهور را هم دریافت نکردهاند، پس وقتی هدیه رئیسجمهور وعدهای
بیش نمینماید، چندان به هدیههای دیگر، نباید دلخوش کرد.